Vlaanderen zet volop in op AI als hefboom voor duurzame innovatie in bouw- en energiesector

Genk, 12 juni 2025 - Vlaanderen maakt resoluut de keuze voor artificiële intelligentie (AI) als drijvende kracht achter de transformatie van haar bouw- en energiesector. Waar pioniersbedrijven al volop profiteren van slimme toepassingen, staan vele anderen voor de uitdaging om AI succesvol te implementeren. De partners van de European Digital Innovation Hub - Energy in the Built Environment (EDIH-EBE) organiseren vandaag samen met VLAIO en Buildwise op Thor Park in Genk een event waar toonaangevende stemmen van VITO, Buildwise, Embuild, Flux50 en VLAIO hun inzichten delen over hoe Vlaanderen de kansen van AI kan benutten en welke uitdagingen nog overwonnen moeten worden.

AI als gamechanger voor energie en bouw

AI-technologie biedt ongekende mogelijkheden voor beide sectoren. In de energiesector blijkt AI onmisbaar voor het beheer van complexe, decentrale netwerken en de integratie van hernieuwbare energie. Geavanceerde algoritmes kunnen energieverbruik tot op het niveau van individuele gebouwen voorspellen en optimaliseren. In de bouwsector versnellen digital twins en geautomatiseerde processen niet alleen projecten, maar verhogen ze ook de kwaliteit en veiligheid, terwijl autonome machines het personeelstekort helpen opvangen.

Vlaanderen in Europees perspectief

Vlaanderen beschikt over sterke onderzoekscentra en innovatieve bedrijven die internationaal meetellen op vlak van digital twins en energie-optimalisatie. Toch is er nood aan meer samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid om de ontwikkelde technologieën sneller naar de markt te brengen en een Europese koploperspositie te verstevigen.

Uitdagingen: van data tot cultuurverandering

Een van de grootste obstakels is de beschikbaarheid van gestandaardiseerde, hoogwaardige data. Zonder toegankelijke datasets blijven veel AI-toepassingen steken in de experimentele fase. Daarnaast spelen organisatorische en culturele factoren een rol. De bouwsector, traditioneel wat behoudend, staat voor een bijzondere uitdaging waarbij succesvolle implementatie niet alleen technologische investeringen maar vooral ook een mentaliteitswijziging vereist.

Voor kmo's vormen de hoge initiële investeringen en het gebrek aan gespecialiseerd personeel extra drempels, terwijl net zij baat kunnen hebben bij AI-oplossingen voor procesoptimalisatie of voorspellend onderhoud.

Ondersteuning en ethiek

Overheidssteun via financiële incentives, proeftuinen en opleidingstrajecten kan het verschil maken. Tegelijk wijzen experts op het belang van ethische kaders rond datagebruik, transparantie en verantwoorde innovatie. AI-ontwikkeling moet niet alleen technologisch vooruitstrevend zijn, maar ook maatschappelijk verantwoord.

Succesvolle EDIH-aanpak krijgt Vlaamse doorstart

Het EDIH-EBE heeft bewezen dat een gerichte aanpak rond digitalisatie voor de bouw- en energiesector werkt. Dankzij concrete resultaten en positieve feedback uit het veld, werken de partners met de consortia van de andere Vlaamse EDIH's aan een doorstart waarbij de meest succesvolle activiteiten worden gebundeld in één krachtige Vlaamse AI EDIH. Deze nieuwe hub breidt uit naar drie cruciale domeinen: bouw, energie én industrie. Met zowel Europese als Vlaamse financiering slaan overheden, kennisinstellingen en bedrijven de handen in elkaar om AI-innovatie verder te versnellen. Deze samenwerking versterkt Vlaanderens positie als Europese innovatieleider en zorgt voor een nog grotere impact bij bedrijven.

"Digitalisering en artificiële intelligentie (AI) zijn bepalend voor de toekomst van een innovatieve bouwsector in Vlaanderen. Die technologieën zijn geen doel op zich maar dragen wel bij tot een meer performante sector. Daarom hebben we een volwaardig innovatie-ecosysteem rond de bouw nodig die de sector klaarstoomt. Niet alleen om de slagkracht van onze bouwbedrijven te vergroten en hun concurrentiepositie in Europa te versterken, maar ook om een belangrijk deel te zijn van de oplossing voor uitdagingen rond klimaat, energie, wonen enz." - Caroline Deiteren, Directeur-generaal - Embuild Vlaanderen

Over EDIH-EBE

EDIH-EBE, European Digital Innovation Hub Energy in the Built Environment, is hét digitale en fysieke toegangspunt of "one-stop hub" voor start-ups, kmo’s, midcaps (<3000 VTE) en organisaties uit de publieke sector die bezig zijn met energietoepassingen in de bebouwde omgeving. De hub is gevestigd in Genk en heeft connecties met diverse andere digitale innovatiehubs in de EU. Veel ondernemingen en organisaties uit de publieke sector (sociale huisvestigingsmaatschappijen, steden en gemeenten, …) die bezig zijn met energietoepassingen in de bebouwde omgeving laten innovaties en opportuniteiten liggen op het gebied van digitale transformatie. Een gemiste kans, want een doorgedreven digitalisatie brengt heel wat voordelen met zich mee. Het laat ondernemingen toe om producten, processen en diensten te verbeteren om zo de energie-efficiëntie bij nieuwbouw en renovatie van gebouwen en wijken te vergroten. De EDIH-EBE werd opgericht om de digitale achterstand van ondernemingen weg te werken. Het is een one-stop-hub die verschillende diensten aanbiedt om de digitale kennis, vaardigheden en ervaringen van ondernemingen in de EU en Vlaanderen te verhogen en hun zo een competitieve voorsprong te geven.