Fossielvrij verwarmen en koelen, maakt weerbaar tegen nieuwe energiecrisis

Energiecongres van de bouw- en installatiesector focust op RenoVeerkracht dankzij fossielvrij bouwen

Nu het conflict met Iran aanhoudt en de zee-engte ‘de straat van Hormuz’ wordt bedreigd, stijgt opnieuw de kans op een langdurige energiecrisis. De gas- en mazoutprijzen nemen intussen aanzienlijk toe: de gasprijs is na een jaar van geleidelijke daling afgelopen week ongeveer verdubbeld in prijs en stookolie is bijna 40% duurder. Aan de vooravond van zijn energiecongres beklemtoont de bouw- en installatiesector dat weerbaarheid vandaag vooral betekent bouwen, isoleren en installeren van fossielvrij warmen en koelen. Denk daarbij aan warmtepompen, zonnepanelen en batterijen. We blijven kwetsbaar voor grillige energieprijzen door internationale conflicten en van onvoorspelbare buitenlandse regimes zolang we afhankelijk zijn van hun fossiele brandstoffen.

“Mocht deze crisis blijven voortduren, dient de Vlaamse regering onze huishoudens en bedrijven te helpen om zo snel mogelijk de stap te zetten van gas of stookolie naar elektrificatie. In plaats van de gas- en oliefactuur te subsidiëren, want al dat geld verdwijnt rechtstreeks naar het buitenland”, zegt Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen.

“Elektrificatie is vandaag de snelste en meest doeltreffende manier om onze energieafhankelijkheid te verminderen. Hoe sneller we verwarming, koeling en mobiliteit elektrificeren, hoe beter we ons beschermen tegen schokken op de internationale energiemarkten”, aldus Kris Van Dingenen, Algemeen Directeur van Techlink. Techlink is de beroepsorganisatie voor installateurs binnen de koepelorganisatie Embuild.

Bijna de helft van de woningen is warmtepompklaar

Volgens recente cijfers beschikt 46% van de eengezinswoningen over een EPC label A, B of C. Dat betekent dat bijna de helft van de woningen al klaar is voor fossielvrije verwarmingsoplossingen of daarvoor beperkte aanpassingen nodig heeft. Toch blijft de overstap vaak uit. De belangrijkste drempel blijft de hoge elektriciteitsprijs. Zelfs bij de huidige uitzonderlijk hoge prijzen voor gas en stookolie blijft elektriciteit te duur, waardoor veel gezinnen twijfelen om de stap naar een warmtepomp te zetten.

Frederik Loeckx van Speerpuntcluster Flux50 : Fossielvrije verwarming is geen verre toekomstvisie meer, maar een dringende noodzaak voor onze economische weerbaarheid. Door nu volop in te zetten op de elektrificatie van warmte en slimme sturing door energiemanagementsystemen, maken we onze burgers, gebouwen en bedrijven immuun voor fossiele prijsschokken. Innovatie in fossielvrij verwarmen is de beste verzekering tegen de crisissen van morgen.

Tegelijk heeft een kwart van de eengezinswoningen nog energielabel F, wat wijst op een energieverslindend gebouw dat eerst grondig moet worden gerenoveerd. Voor deze groep zijn een grondige renovatie met gerichte steunmaatregelen noodzakelijk om de energietransitie haalbaar te maken. Dat geldt evenzeer voor appartementen. Een vierde van de Vlamingen woont in een flat.

Renovatietempo moet verviervoudigen

“Tegen 2050 dienen alle woningen een label A te hebben. Uit een recente berekening van Embuild blijkt dat het renovatietempo in Vlaanderen moet verviervoudigen van 0,8% per jaar vandaag naar 3,2%. Dat betekent 325 renovaties per dag in de plaats van de 81 momenteel”, zegt Caroline Deiteren.

“Als elektriciteit goedkoper wordt, wordt grondig renoveren en een volledige elektrificatie automatisch de logische keuze. Dan worden oplossingen zoals warmtepompen, batterijen en elektrisch rijden niet alleen duurzamer, maar ook gewoon goedkoper voor gezinnen en bedrijven”, voegt Kris Van Dingenen van Techlink eraan toe.

Grondige, vergunde renovaties lopen terug

In het derde kwartaal van 2025 werden 4.334 grondige renovaties vergund (bron: statbel). Dat is het minste in vijf jaar. In 2021 ging het voor dezelfde periode nog om 5.654. In totaal werden er dat jaar maar liefst 21.794 renovaties vergund. De energiecrisis zette heel wat huishoudens aan tot renoveren. Tegen 2024 was dat aantal weggezakt naar 17.694. Voor 2025 staat de teller voorlopig (zonder het vierde kwartaal) op 12.819, maar doorgaans is het vierde kwartaal het slechtste. De vooruitzichten voor het volledige jaar 2025 zien er bijgevolg niet rooskleurig uit.

Het aantal grondige renovaties neemt dus duidelijk af. Tijdens de energiecrisis besloten veel gezinnen hun woning energiezuiniger en fossielvrij te maken. Vandaag zien we het tegenovergestelde: steeds minder gezinnen starten een grote renovatie. Als die trend zich doorzet, dreigt het aantal grondige renovaties dit jaar nog verder te dalen. Jammer want de sector is al voorbereid: meer dan 90% van de verwarmingsinstallateurs heeft al ervaring met het installeren van warmtepompen.

Ook het energiecongres focust op weerbaarheid door energierenovaties en fossielvrije toepassingen

Morgen 12 maart, gaat de 17e editie van het Energiecongres door in Mechelen. Dit jaar staat het congres volledig in het teken van "fossielvrij bouwen". Voortrekkers uit de bouw-, installatie- en energiesector gaan samen met top-experts, beleidsmakers en bedrijfsleiders na hoe we deze doelstelling kunnen behalen. Tijdens het plenaire gedeelte verruimen Samir Louenchi van VEKA; Peter De Pauw van Fluvius en prof. Lieve Helsen van de KUL je inzichten. Daarna kies je uit de parallelle sessies over fossielvrij verwarmen en CO2-arm bouwen; fossielvrij vastgoed via renovatie; en een bouw -en installatiesector zonder diesel. Het energiecongres is een initiatief van Embuild Vlaanderen en zijn beroepsorganisatie voor installateurs Techlink en van Flux50. Raadpleeg het programma