Deficit rechtszekerheid belemmert tijdelijke natuur

Vandaag zijn eigenaars van percelen terughoudend

Volgens Vlaams minister van Omgeving, Zuhal Demir, vormt het gebrek aan geschikte gronden een hinderpaal om bijkomende bossen aan te leggen. Embuild Vlaanderen schuift het systeem van ‘tijdelijke natuurontwikkeling’ in harde bestemmingen naar voren om de woon- en -werkomgeving van de Vlamingen klimaatbestendig te maken. Maar dat vergt eerst maximale rechtszekerheid voor eigenaars van percelen en tuinen. In de vergunning dient decretaal verankerd te worden dat ook in de toekomst het bouwrecht en het (deels) verwijderen van bomen en natuur gevrijwaard blijven. Alleen zo creëer je draagvlak onder eigenaars om in te zetten op meer biodiversiteit.

Om de biodiversiteit te stimuleren, hebben we nood aan systemen die het draagvlak bij eigenaars vergroten in plaats van verkleinen. Zoals het Agentschap Natuur en Bos zelf aangeeft, zien opdrachtgevers al te vaak een toekomstig bouwproject heel wat vertraging oplopen door de aanwezigheid van beschermde planten en dieren. Het Agentschap Natuur en Bos bij de Vlaamse overheid wijst daarbij op de mogelijkheid van ‘tijdelijke natuurontwikkeling’. Maar de rechtszekerheid van het systeem roept vandaag nog heel wat vragen op.

“Hoewel het concept van ‘tijdelijke natuur’ kansen biedt, is er nood aan maximale rechtszekerheid om eigenaars van percelen massaal over de streep te trekken. Daarom pleit Embuild Vlaanderen ervoor om de juridische robuustheid te vergroten door dit systeem decretaal in te bedden. Momenteel lijkt het systeem immers onvoldoende en eigenaars zijn terughoudend”, zegt Marc Dillen van Embuild Vlaanderne.

Het aantal regels op percelen swingt de pan uit. Daardoor zijn eigenaars op hun hoede en nemen zij in bepaalde gevallen zelfs maatregelen om beschermde soorten van het terrein te weren. Maar daar heeft niemand baat bij. De natuur krijgt geen kansen en de grondeigenaar heeft bijkomende kosten. Dat is het gevolg van een soms te starre regelgeving.

“Elke m² in Vlaanderen telt tientallen gebruiksbeperkingen. Wie wil bouwen of renoveren in Vlaanderen stuit al snel op een hele resem voorschriften en bepalingen. Het gaat om wettelijke beperkingen zoals recht van voorverkoop; vogelrichtlijngebieden; habitatrichtlijngebieden; beschermde landschappen; stads- en dorpsgezichten; overstroombare gebieden, biologische waardering enz. Maar ook tal van andere richtlijnen rond bodemonderzoek; onroerend erfgoed & archeologienota; de bosreferentielaag; gewenste agrarische structuur; grondverschuiving; natuurinrichtingsprojecten; VEN/VON gebieden; ramsargebieden; risicozones voor overstromingen enz.”, aldus Marc Dillen.

Als aan de noodzakelijke voorwaarde van maximale rechtszekerheid kan voldaan worden, heeft de overheid met ‘Tijdelijke natuurontwikkeling’ een bijkomende hefboom in handen om de biodiversiteit in onze woon- en werkomgeving een boost te geven. Zo nemen de tuinen van huishoudens meer dan 12% in van de oppervlakte van Vlaanderen. Dat is goed voor bijna 160.000 ha. Een deel van die tuinen gaat gepaard met bouwrechten voor eigenaars. Maar enkel een rechtszeker kader over mogelijke verdere ontwikkeling, kan eigenaars aanmoedigen om hun percelen en tuinen ten volle in te zetten voor meer biodiversiteit in de omgeving.

“Dit voorstel sluit aan bij het Groenblauwpeil van het Departement Omgeving, VLARIO en Embuild Vlaanderen. Om de omgevingskwaliteit in harde bestemmingen te verbeteren hebben we nood aan instrumenten die huishoudens aanmoedigen om zelf mee te werken aan meer biodiversiteit. Hinderpalen dienen we daarbij op te heffen. Via het groenblauwpeil.be kan iedereen nagaan hoe een perceel scoort op biodiversiteit en waterhuishouding om vervolgens met verbeterpunten aan de slag te gaan”, besluit Marc Dillen.