“Circulair slopen vraagt om een sloopteam – mét de bouwheer”
Circulair bouwen begint bij circulair slopen. De ambities op beide vlakken staan of vallen echter met de betrokkenheid van de bouwheer. Dat vertelt Xavier De Clerck van sloopbedrijf Aclagro in de eerste aflevering van de podcast Circulaire Sloopteams. Naast hem waren ook Tomas Ooms (ontwerpbureau Studio Tuin & Wereld) en Steven Meersman (B²ASC, een studiebureau gespecialiseerd in onder meer de coördinatie van sloopwerken), te gast. “Circulair slopen vraagt om een sloopteam – mét de bouwheer.”
Gezamenlijk reflecteren over hoe circulair slopen een volwaardig onderdeel van het bouwproces kan worden: dat was de insteek van de eerste aflevering van de tweedelige podcast Circulaire Sloopteams, die de werelden van afbraak en sloop samenbrengt: een sloopaannemer, een studiebureau met expertise in selectief slopen en een architect, respectievelijk in de figuur van Xavier De Clerck van Aclagro, Steven Meersman van B²ASC en Tomas Ooms van Studio Tuin & Wereld.
De ervaring van de drie podcastgasten is dezelfde: circulair slopen is pas echt een (volwaardige) optie als bouwheren ervoor openstaan om die vrijgekomen materialen in hun projecten te gebruiken. “Daarom moeten we hen duidelijk maken waarom het nodig is – en uiteraard ook wat het vraagt qua tijd, geld en planning”, vertelt Steven Meersman. “Als de bouwheer er niet voor wil gaan, dan blijft hergebruik een loze ambitie die iemand anders moet waarmaken – iets wat waarschijnlijk niet zal gebeuren.” “De hergebruikwaarde en herverkoopwaarde van een component zijn niet dezelfde”, waarschuwt Tomas Ooms de opdrachtgever wel voor een te commerciële benadering van hergebruik. “Als we alles laten afhangen van marktlogica, zal een bouwheer sneller geneigd zijn om materialen uit een afbraak te verkopen dan zelf te hergebruiken in een nieuw bouwproject.” De kans bestaat dan dat deze materialen niet hergebruikt worden. “Want zolang er geen systematische vraag is, blijft urban mining een niche”, aldus Steven Meersman.
Van bouwteam naar sloopteam
Wanneer de bouwheer de kaart van circulair bouwen wenst te trekken, is de zogeheten sloopteamformule, analoog aan de bouwteamformule, volgens de podcastgasten hét vehikel om het project te realiseren: “Architect, aannemer, sloopaannemer én opdrachtgever moeten samen het project voorbereiden en realiseren, in wat we dus een sloopteam noemen. Enkel zo worden de circulaire ambities hoog gehouden gedurende het hele bouwtraject”, legt Xavier De Clerck uit.
Volgens Xavier De Clerck, Steven Meersman en Tomas Ooms impliceert dat ook dat elke stakeholder zijn rol breder opvat. De opdrachtgever is de ambitiebewaker en beslisser, ook in het sloopproces, de architect de brugfiguur tussen de demontage en het nieuwe ontwerp en de sloopaannemer moet demonteren in plaats van bruut te slopen. Daarnaast is er ook deeen sloopdeskundige – zoals B²ASC–die zijn rol kan uitbreiden door het herkennen van herbruikbare materialen uit een te slopen gebouw(deel) en het opstellen van een hergebruikinventaris. De laatste cruciale partner in een sloopteam is een zogeheten materialenmakelaar – niet noodzakelijk een aparte rol maar wel een essentiële – die de financiële en verkoopkansen voor hergebruik kan detecteren.
Tracimat als belangrijke schakel
Volgens de podcastgasten speelt tot slot ook de sloopbeheersorganisatie Tracimat een belangrijke rol. Dat bedrijf kan sloopdeskundigen immers opleiden in urban mining – het proces waarbij bruikbare materialen uit bestaande gebouwen en infrastructuur worden gewonnen voor hergebruik in nieuwe projecten – en kan zijn databanken gebruiken om hergebruik op te schalen.
De eerste aflevering van de podcast Circulaire Sloopteams is hier te beluisteren. Net als de tweede aflevering werd deze gemodereerd door Rik Neven, zaakvoerder van contentbureau Palindroom, en opgenomen en gemonteerd door De Praeters.
Over Living Lab Circulaire Sloopteams
Het Living Lab Circulaire Sloopteams, waarin de gelijknamige tweedelige podcast kadert, is een initiatief om van Vlaanderen een regio te maken waar circulair slopen en urban mining de norm worden. Het project, onder leiding van Embuild Vlaanderen, loopt van januari 2023 tot december 2025. Naast Embuild Vlaanderen werken ook Buildwise, NAV, Stad Mechelen, Tracimat, Aclargo, Rockwool en Resulation mee aan het project.
De concrete doelstellingen van het Living Lab Circulaire Sloopteams zijn: het ontwikkelen van een code van goede praktijk voor circulaire sloop, het theoretisch uitwerken van de sloopteamformule, het publiceren van een gids ’Samen Circulair Slopen’, het opvolgen van pilootprojecten waarin er op een circulaire manier en in sloopteam gewerkt wordt en het organiseren van evenementen waarin sloopaannemers, architecten, opdrachtgever en recyclagebedrijven samen zoeken naar efficiëntere manieren om gebouwen circulair te ontmantelen.
Ben je getriggerd door dit onderwerp? Noteer dan zeker 9 december 2025 in je agenda, want dan vindt het Slotevent van Circulaire Sloopteams plaats! Deze zal doorgaan bij Buildwise (Kleine Kloosterstraat 23, 1932 Zaventem).
Het Living Lab Circulaire Sloopteams wordt voor 80% gesubsidieerd door VLAIO.
